گردشـگــری با ما | حسیـن مقصـودی

گردشـگــری با ما | حسیـن مقصـودی

همه چیـز درباره رشتـه مدیریت گردشگری و جهانگردی، راهنمای تور و مدیر فنی دفاتر خدمـات مسافرتی

آمار سایت

نظرسنجی سایت

اولین اثر ثبت شده ایران در میراث جهانی یونسکو کدام است؟

اشتراک در خبرنامه

جهت عضویت در خبرنامه لطفا ایمیل خود را ثبت نمائید

Captcha

آمار بازدید

  • بازدید امروز : 193
  • بازدید دیروز : 959
  • بازدید کل : 101602

تلفیق دانش و هنر؛ کاخ چهلستون اصفهان


تلفیق دانش و هنر؛ کاخ چهلستون اصفهان

بر اساس کتیبه معرف آن، کاخ چهل ستون «مبارک ترین بنای دنیا» است. این مجموعه یکی از نمونه باغ های سلطنتی به جا مانده از دوران صفویان است  که با نام «کاخ چلستون» و یا «باغ موزه چهلستون» شناخته می شود. این مجموعه تنها بخش کوچکی از باغ وسیع جهان نما است که شاه عباس اول با احداث یک کوشک در میان آن هسته اولیه بنای کاخ چهلستون را رقم زد. چهلستون یکی از مشهورترین و محبوب ترین جاذبه های گردشگری اصفهان است که علی رغم آسیب های وارد شده به آن هنوز هم از زیبایی خیره کننده ای برخوردار است.

 

 

چهلستون در شرق خیابان چهارباغ پائین، جنوب خیابان سپه و غرب میدان نقش جهان اصفهان قرار گرفته است. این باغ در بستر شهر و در میان باغ های دیگر شکل گرفته است و به گونه ای طراحی شده که به دیگر باغ ها دسترسی داشته باشد. مجموعه باغ هایی که در امتداد چهارباغ قرار داشتند به تعبیری شالوده اصفهان عصر صفوی را تشکیل می داده و چهل ستون از این بابت جایگاه ممتازی دارد که حلقه واصله این شالوده با بخش مهم شهر یعنی میدان نقش جهان بوده است.

*****

چهل ستون دارای سه در ورودی است که قدیمی ترین آن رو به شرق باز می شود و در هنگام ورود به باغ پس طی مسافت کوتاهی به استخر بزرگ جلوی عمارت و در نهایت به خود بنا منتهی می شود. محور اصلی باغ جهات حرکت در باغ را به کمک درختانی که در دو سوی باغ هستند نشان می دهد. این باغ دارای شیب کمی است که به جاری شدن آب در آن کمک می کند. ایوان اصلی بنا دارای بیست ستون است که انعکاس آن در استخر زیبای عمارت وجه تمسیه ای برای نام گذاری این بنا به چهل ستون بوده است. از طرفی عدد چهل در ادب فارسی نشانه کمال و تکامل است و همین عامل دیگری برای نام گذاری عمارتی با چنین عظمت می باشد.

 

 

آب این مجموعه سابق بر این از مادی «فدن» تامین می گردید که پس از طی مسافتی به بخش انتهایی باغ وارد می شده است. پوشش گیاهی باغ عبارت است از درختان کاج، نارون، افرای سیاه، چنار و عرعر. مساحت کاخ در حدود 2120 متر مربع می باشد و محل بنای عمارت از سطح زمین یک متر ارتفاع دارد. باغ چهلستون از بستر شهری توسط دیوارهای مجزا شده است و در حال حاضر ارتباط آن با سایر عناصر شهری محدود است.

*****

تا قبل از سال 1327 خورشیدی به دلیل اینکه تاریخ دقیق بنا به دست نیامده بود هرگونه اظهار نظر درباره تاریخ این بنا مشکل به نظر می رسید اما در همان سال و در نتیجه کاوش های باستان شناسی در جبهه تالار کاخ، اشعاری در دو کتیبه از زیر گچ بیرون آمد که یکی کوتاه تر و بر زمینه صورتی رنگ، بنای این کاخ را به شاه عباس دوم نسبت می دهد و سال اتمام آن را 1057 ه ق معین می کند. در کتیبه دوم که کمی طولانی تر است تعمیرات بنا را به دوران حکومت شاه سلطان حسین نسبت می دهد.

 

 

شاه عباس اول پس از انتخاب شهر اصفهان در سال 1007 ه ق ، برنامه احداث خیابان زیبا و طویل چهارباغ و باغ های متعدد پیرامون را در دستور کار قرار داد. توالی باغ ها یادآور مفهوم «باغ اندر باغ» را تداعی می کند. باغ هایی چون خرگاه، بلبل، هشت بهشت، فتح آباد، کاج، نسترن، خلعت، انگورستان و .... تنها بخشی از باغ های دوران صفوی می باشد. امروزه به جز باغ هشت بهشت و چهل ستون سایر باغ ها از بین رفته اند و نامی از آنها باقی نیست.

*****

انتخاب اصفهان به پایتختی و گسترش شهر به بخش های جنوبی و احداث میدان نقش جهان اسباب استقرار کاخ شاهی توسط شیخ بهایی شد. انتخاب فضایی وسیع در مجموعه دولتخانه تنها گوشه ای از ذوق و استعداد شیخ بهایی همراه با آینده نگری این دانشمند بلندآوازه عهد صفوی داشت. مجموعه کاخ هایی که شروع آنها با کاخ عالی قاپو بود و تا میدان اصلی و مرکزی چهارباغ امتداد داشت. در این محوطه بزرگ چند کاخ سلطنتی نیز استقرار داشت. عمارت هایی همچون تالار اشرف، جبه خانه، رکیب خانه، کشیک خانه، تالار طویله، کاخ هشت بهشت، توحید خانه بخشی از بناهای احداث شده بودند.

 

 

در میانه چهل ستون عمارتی با نام کلاه فرنگی با اتاق های کوچک در اطراف آن احداث شد که شاید هسته اولیه ساخت چهل ستون باشد. این باغ محل پذیرایی مهمان های دربار شاه در مراسم و جشن ها بود. عمارت چهل ستون در زمان سلطنت شاه عباس دوم ، هفتمین پادشاه صفوی توسعه یافت و تالارهای و ایوان هایی از جمله تالار آیینه، تالار هجده ستون، دو اتاق بزرگ شمالی و جنوبی تالار آینه، ایوان های اطراف سرسرای شاهی و حوض مقابل تالار با تمام تزئینات نقاشی، آیینه کاری، کاشی کاری دیوارها و سقف ها به آن اضافه شد. این کاخ در سال 1056 ه ق (1642 میلادی) در حضور شاه عباس دوم و سفیران کشورهای خارجی افتتاح شد.

 

 

با توجه به کدهای تاریخی مختلف در بسیاری از ابیات شعرای عهد صفوی، سال اتمام کاخ چهل ستون مقارن با 1057 ه ق و در زمان سلطنت شاه عباس دوم می باشد. از جمله این شعرا ملک الشعرای آن روزگار یعنی صائب تبریزی است که قصیده ی بلند بالایی در وصف چهل ستون به رشته تحریر درآورده و در آخر قصیده با مصراع « قبله تاجداران باد دائم این مکان» سال 1057 ه ق را بیان کرده است.

 

 

در دوازدهمین سال سلطنت شاه سلطان حسین، چهلستون دچار حریق شد و پس از آن بر اساس رویه های قبل تعمیراتی بر آن انجام گرفت. بر اساس منابع و کتاب های سیاحانی چون فلاندن، کست و نیز مادام دیو لافوآ تا سال 1298 ه ق باغ چهل ستون به حالت اصلی خود باقی بود تا اینکه از سال 1300 ه ق و در زمان ظل السلطان (فرزند ناصر الدین شاه و والی اصفهان) خرابی های بسیاری را به چشم دید که همگی آنها به عمد رخ داد.

*****

معماری این کاخ تلفیقی از معماری چینی، ایرانی و فرنگی است. ایوان اصلی (بزرگ) به طول 38 متر، عرض 17 متر و ارتفاع 14 متر می باشد که رو به شرق احداث شده است. ستون های ایوان هشت ضلعی از جنس چوب چنار و کاج است. چهار ستون وسط روی چهار شیر سنگی قرار گرفته اند. ایوان کاخ چهل ستون ترکیبی از دو بخش است: بخش اول که بر روی 18 ستون چوبی رفیع استوار است و چهار ستون دیگر که روی شیرهای سنگی قرار دارند و حجاری آنها به گونه ای رقم خورده است که دو شیر به یک سر انسان نشان داده می شوند. در قدیم از دهان این چهار شیر آب فوران می کرده و به حوض مرمری تالار می ریخته است.

 

 

بخش دوم که ارتفاع بیشتری دارد و سر در ورودی تالار را تشکیل می دهد که در برخی از منابع به نام «تالار آیینه» معرفی شده است. این قسمت بر دو ستون قرار دارد و تمام آن مزین به آینه کاری وسیع و پرکاری است که انواع آینه های ریز و خوش نقش به شکل معرق در کنار آیینه های قدی و خشتی مورد استفاده قرار گرفته اند. سقف تالار از قاب چوبی و در اشکال هندسی شکل گرفته است. تصویر قرینه حوض مرمرین در وسط ایوان در تزئینات سقف قابل رویت است که این قرینه سازی شباهت بسیاری با کاخ عالی قاپو دارد.

*****

تالار مرکزی کاخ مخصوص مهمانان خارجی و شخصیت های کشورهای دیگر بوده که حاوی نقاشی هایی با مضامین گوناگون است. مضامینی که دوره های مختلف تاریخی را روایت می کند. این سالن با شکوه بر گنبدی منقوش استوار گردیده است که با لچکی های رنگارنگ و طرح هایی طلایی و شفاف جلوه ای بی نظیر به این بنا داده و آن را در زمره شاهکارهای معماری ایران زمین قرار می دهد.

 

 

برخی از نقاشی های تالار مرکزی در زمان قاجار ترسیم شده اند همچون شرح پذیرایی شاه عباس اول و دوم و شاه طهماسب از امرای ترکستان و همایون هندی و نیز جنگ شاه اسماعیل اول با ازبکان از زمره همین آثار است. دو تصویر دیگر یکی در بخش ورودی تالار و دیگری در مقابل، جنگ چالدران در زمان شاه اسماعیل و جنگ کرنال در زمان نادرشاه را به نمایش می دهند. این آثار نیز در اوایل دوران قاجار ترسیم شده اند. بیشتر این نقاشی ها در زمان ظل السطان زیر لایه ای از گچ پنهان شده بود که با کمک متخصصان از زیر گچ بیرون آمده و مورد ترمیم قرار گرفته است.

 

 

استخر مجموعه علاوه بر زیبایی اسباب لطیف تر شدن هوا  نیز می شود. در اطراف این استخر مجسمه هاس قرار دارد که مربوط به چهل ستون نیست و هنگام تخریب قصر سرپوشیده به مکان منتقل شده است.

 

 

در دو طرف سالن مرکزی عمارت چهل ستون تصاویری از سفرا و اروپائیان روزگار عهد صفوی به دست دو نقاش هلندی (آنژل و لوکار) ترسیم شده است.

 

 

سالن مرکزی چهل ستون محل نمایش برخی از آثار فرهنگی در دوران مختلف ایران زمین است که مورد بازدید گردشگران داخلی و خارجی قرار می گیرد.

 

 برای دریافت اطلاعات بیشتر درباره کاخ عالی قاپو اینجا کلیک کنید.

  انتشار : ۲۱ اسفند ۱۳۹۷               تعداد بازدید : 316

برچسب های مهم

دیدگاه های کاربران (0)

مدرس دانـشگاه، مشـاور توسعه، سرمایه گذاری، برندینگ و بازاریابی گردشگـری

فید خبر خوان    نقشه سایت    تماس با ما